مفهوم مبارزه حادّ سياسى اولا مبارزهء سياسى يا مبارزهء حاد سياسى كه ما به ائمه عليهم السّلام نسبت مىدهيم يعنى چه ؟ منظور اين است كه مبارزات ائمه معصومين عليهم السّلام فقط مبارزهء علمى و اعتقادى و كلامى نبود ، از قبيل مبارزات كلامى كه در طول همين مدت شما در تاريخ اسلام مشاهده مىكنيد ؛ مثل معتزله و اشاعره و ديگران . مقصود ائمه از اين نشستن‌ها و حلقات درس و بيان حديث و نقل معارف و بيان احكام فقط اين نبود كه يك مكتب كلامى يا فقهى را كه به آن‌ها وابسته بود ثابت كنند . چيزى بيش از اين بود . همچنين يك مبارزهء مسلحانه هم نبود از قبيل آن چيزى كه در زندگى جناب زيد و بازماندگانش و همچنين بنى الحسن و بعضى از آل جعفر و ديگران در تاريخ زندگى ائمه ديده مىشود . آن نوع مبارزه را هم ائمه عليهم السّلام نداشتند . البته همين‌جا اشاره كنم ( بعدا اگر رسيديم و وقت بود يك قدرى تفصيلىتر عرض خواهم كرد ) آن‌ها را به‌طور مطلق تخطئه هم نمىكردند . بعضى را تخطئه مىكردند به دلايلى غير از نفس مبارزهء مسلحانه . بعضى را هم تأييد كامل مىكردند . در بعضى هم شركت مىكردند به شكل كمك پشت جبهه . به اين حديث از امام صادق عليه السّلام توجه كنيد : « . . . لوددت أنّ الخارجىّ من آل محمّد خرج و علىّ نفقة عياله » ؛ « 1 » هر آينه دوست دارم كه خروج‌كنندهء آل محمد قيام كند ، و مخارج خانواده‌اش بر عهدهء من . كمك مالى ، كمك آبرويى ، كمك به جا دادن و مخفى كردن و از اين قبيل . لكن خودشان به عنوان ائمه عليهم السّلام آن سلسله‌اى كه ما مىشناسيم ، وارد در مبارزهء مسلحانه نبودند و نمىشدند . مبارزهء سياسى نه آن اوّلى است و نه اين دومى ، بلكه عبارت است از مبارزه‌اى با يك هدف سياسى . آن هدف سياسى چيست ؟ عبارت است از تشكيل حكومت اسلامى و به تعبير ما حكومت علوى . ائمه از لحظهء وفات رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله تا سال 260 درصدد بودند كه حكومت الهى را در جامعهء اسلامى به وجود بياورند . اين اصل مدعاست . البته نمىتوانيم بگوييم كه

--> ( 1 ) . شيخ حر عاملى ، وسائل الشيعه ، قم ، مؤسسه آل البيت لاحياء التراث ، چ دوم ، جمادى الاخر 1414 ، ج 15 ، ص 54 .